Ο Παναγιώτης Σπύρου, ένας από τους κορυφαίους καρδιοχειρουργούς που γνώρισε ποτέ η Ελλάδα, έδωσε πολλές μάχες με τον θάνατο — και βγήκε νικητής.
Γεννήθηκε το 1936 σε ένα μικρό χωριό έξω από τη Φλώρινα και σπούδασε Ιατρική στη Θεσσαλονίκη, που έμελλε να γίνει η δεύτερη του πατρίδα.
Συνέχισε τις σπουδές του στις ΗΠΑ, όπου ειδικεύτηκε στη χειρουργική θώρακος.
Επέστρεψε το 1983, στα 47 του χρόνια, αποφασισμένος να αλλάξει το τοπίο της ιατρικής στην Ελλάδα.
Ο Σπύρου δεν ήταν απλώς ένας γιατρός — ήταν ένας θρύλος.
Λατρεύτηκε από τον κόσμο για την αφοσίωσή του στους ασθενείς του, όσο και επικρίθηκε για τον οξύθυμο χαρακτήρα του και τις πολιτικές του πεποιθήσεις.
Κατηγορήθηκε κάποτε για οικονομικό σκάνδαλο, όμως αθωώθηκε πανηγυρικά.
Η κληρονομιά του όμως έμεινε ανεξίτηλη: ήταν ο πρωτοπόρος των μεταμοσχεύσεων καρδιάς στην Ελλάδα, ιδρύοντας την πρώτη σχετική μονάδα στο Νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου στη Θεσσαλονίκη.
Κάθε χειρουργική του επέμβαση ήταν είδηση. Η μονάδα του γρήγορα έγινε σημείο αναφοράς για όλη την Ελλάδα: εκεί πραγματοποιήθηκαν η πρώτη εγχείρηση ανοικτής καρδιάς, η πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς στη Θεσσαλονίκη και η πρώτη τοποθέτηση μηχανικής καρδιάς στη χώρα.
Ο θάνατος της 26χρονης κόρης του, Σοφίας, τον καταρράκωσε. Ήταν η αρχή της απομάκρυνσής του από την ιατρική και τη ζωή. Πέθανε σε ηλικία 76 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο κενό — αλλά και μια βαριά κληρονομιά.
Μαρτυρία: Η μάχη του Παναγιώτη Σπύρου με τον θάνατο
«Ήταν περίπου 7 το πρωί όταν έφτασα στο χειρουργείο. Ο Διευθυντής ήταν ήδη εκεί, ξενύχτης και ανήσυχος. Φώναζε από το τηλέφωνο, καλώντας καρδιοχειρουργούς, αναισθησιολόγους, αγγειοχειρουργούς — όσους θα μπορούσαν να βοηθήσουν.
Ήμουν φοιτήτρια, κουρνιασμένη σε μια γωνιά, προσπαθώντας να μείνω αόρατη. Το μόνο που ήθελα ήταν να δω τον θρύλο επί το έργον. Ήθελα να “ρουφήξω” όσα περισσότερα μπορούσα από τον Δάσκαλο.
Ο Σπύρου σαν στρατηγός είχε ήδη στήσει το σχέδιο: με 20 γιατρούς γύρω του, ζωγράφιζε ανατομικά σχέδια σε κόλλες Α4 και μοίραζε ρόλους για τη μεγάλη μάχη.
Ο ασθενής ήταν ένα παιδί, ο 12χρονος Σταύρος. Το προηγούμενο απόγευμα έπαιζε σε γιαπί στη Λάρισα, όταν ένας αιχμηρός σωλήνας διαπέρασε το σώμα του από την καρωτίδα ως την αορτή.
Μεταφέρθηκε από νοσοκομείο σε νοσοκομείο, και τελικά έφτασε στο Παπανικολάου με τις τελευταίες του ανάσες. Η τελευταία ελπίδα ήταν ο Σπύρου. Αν δεν μπορούσε αυτός, τότε δεν μπορούσε κανείς.
Το χειρουργείο κράτησε πάνω από 20 ώρες. Το παιδί “έφυγε” τρεις φορές και επανήλθε άλλες τόσες. Μέσα στην ένταση, ο Σπύρου —εκεί, ακούραστος, εξαγριωμένος και συγκροτημένος— φώναζε: «Όχι ρε Χάρε, δεν θα το πάρεις το παιδί!»
Ήταν σαν να πάλευε με τον ίδιο τον Θάνατο, πρόσωπο με πρόσωπο.
Κανείς μας δεν έφυγε, παρόλο που το ωράριό μας είχε τελειώσει προ πολλού. Όλοι εκεί, στο πλευρό του, μέχρι τέλους.
Όταν τελείωσε το χειρουργείο, στις πρώτες πρωινές ώρες, πήγαμε στα αποδυτήρια. Κανείς δεν ντύθηκε, δεν έφυγε. Όλοι περιμέναμε τον Διευθυντή. Ήταν τιμή μας να φύγουμε δίπλα του.
Στην έξοδο μας περίμενε πλήθος: ασθενείς, συγγενείς, δημοσιογράφοι.
Και τότε, μια νέα γυναίκα με πρησμένα μάτια από το κλάμα σηκώθηκε, πλησίασε σιωπηλή τον Διευθυντή, γονάτισε και άρχισε να του φιλά τα πόδια.
Όχι τα χέρια. Τα πόδια. Και το μόνο που έλεγε ήταν:«Ευχαριστώ… Σε ευχαριστώ…»
Ο Σταύρος είχε σωθεί. Και η μετεγχειρητική του πορεία ήταν άριστη.
Ελπίζω σήμερα να είναι ένας υγιής, δυνατός άντρας. Και να μη ξεχάσει ποτέ το δώρο ζωής που του χάρισε ο Παναγιώτης Σπύρου.
Υποκλίνομαι.
ΥΓ: Γιατρέ, θα ζεις για πάντα στα όνειρά μας. Θα αποτελείς πάντα πηγή έμπνευσης για όσους διαλέγουν να θεραπεύουν. Μακάρι να σε είχα γνωρίσει…
(Μαρτυρία μέσω Faye Liaretidou – Μαρία Ρούμελη, George Fountoulis)
